Znajduje się między Trzcińskiem a Wojanowem na trasie linii kolejowej nr 274 (z Göerlitz do Wrocławia Świebodzkiego), a wybudowany został jako część Górskiej Kolei Śląskiej, której trasa prowadziła z Göerlitz i Węglińca przez Jelenią Górę, Wałbrzych do Kłodzka.
Ukończony w 1865 r. był pierwszym tunelem kolejowym na Dolnym Śląsku. Mimo iż jego budowa wymagała przebicia się przez twardą granitową skałę to rozwiązanie okazało się mimo wszystko najbardziej racjonalne. Ewentualny objazd z lewej strony byłby zbyt długi i kosztowny, zaś z prawej strony linia kolejowa napotkałaby dolinę Bobru, co mogło zagrażać zalewaniem obiektów przez powodzie.
Dwutorowy obiekt ma długość 298,36 m metrów. Jego ściany wyłożone są kamieniem. Ukończenie budowy tunelu miało bardzo uroczystą oprawę – przez całą długość przeszedł uroczysty pochód z pochodniami.
Obecnie, mimo, iż przez tunel biegną dwa tory, nie ma możliwości równoczesnego przejazd pociągów po obu torach, są one bowiem położone zbyt blisko siebie.
W 2021 r. planowane są prace remontowe. Ich celem ma być wzmocnienie konstrukcji oraz przywrócenie jazdy dwutorowej.
Ciekawostki:
Tunel stał się plenerem reklamy firmy Bergmann-Elektricitäts-Werke z Berlina (producenta osprzętu elektrycznego m.in. do elektrowozów).
O uroczystości tej pisano w „Gońcu Jeleniogórskim” (Hirschberger Bote) z 10 grudnia 1867 r:
„Wczoraj odbyło się uroczyste przebicie Tunelu w Trzcińsku poprzez zburzenie ostatniej ściany skalnej, która przedzielała pracujących z obu stron robotników. Towarzyszyli temu licznie zebrani mieszkańcy, na czele z radnymi – panem Malbergiem i le Juge, hrabią Stolbergiem z Janowic oraz przedstawicielami rady powiatu – panami von Graeveniz oraz von Hoffmann, którzy to w południe, o godzinie 1 udali się do uroczyście przyozdobionego tunelu. Przedzielająca ściana skalna została przebita 3 odstrzałami, rozpadając się w skalny gruz i wpuszczając wnet do środka światło dnia w części tunelu dotychczas oświetlonej lampami magnezowymi, ku radości i zaskoczeniu zgromadzonych. Po toaście wzniesionym na cześć Jego Wysokości Króla, rozbrzmiały dźwięki muzyki Korpusu Elgerskiego w oświetlonym promykami światła i lampionami tunelu, a przy stołach rozpoczęto „śniadanie”, gdzie słychać było kolejne, liczne toasty. Pracownikom urządzono poczęstunek w części tunelu po przeciwnej stronie. Po prezentacji ogni bengalskich i przejściu z pochodniami, zgromadzeni rozeszli się w iście radosnych nastrojach.”
Opracowanie: Alicja Kozak
Tunnel under Tunelowa Góra
Located between Trzcińsko and Wojanów on the route of railway line No.
274 (from Görlitz to Wrocław Świebodzki), it was built as part of the
Silesian Mountain Railway, whose route led from Görlitz and Węgliniec
through Jelenia Góra and Wałbrzych to Kłodzko.
Completed in 1865, it was the first railway tunnel in Lower Silesia.
Although its construction required drilling through hard granite rock, the
solution turned out to be the most rational. A potential detour to the left
would have been too long and costly, while to the right, the railway line
would have encountered the Bóbr Valley, which could have threatened
flooding of the structures.
The double-track tunnel is 298.36 meters long. Its walls are lined with
stone. The completion of the tunnel’s construction was celebrated with
great pomp – a ceremonial procession with torches marched through its
entire length.
Currently, although the tunnel has two tracks, it is not possible for trains to
pass simultaneously on both tracks, as they are laid too close to each other.
In 2021, renovation works are planned. Their goal is to strengthen the
structure and restore double-track operation.
Curiosities:
The tunnel became the setting for an advertisement by the
Bergmann-Elektricitäts-Werke company from Berlin (a manufacturer of
electrical equipment, including for electric locomotives).
The ceremony was described in the „Hirschberger Bote” (Jelenia Góra
Courier) on December 10, 1867:
„Yesterday, the ceremonial breakthrough of the Tunnel in Trzcińsko took
place by demolishing the last rock wall that separated the workers from
both sides. This was accompanied by numerous residents, led by
councilors – Mr. Malberg and le Juge, Count Stolberg from Janowice, and
representatives of the district council – Mr. von Graeveniz and von
Hoffmann, who at noon, at 1 o’clock, proceeded to the festively decorated
tunnel. The dividing rock wall was breached with 3 blasts, crumbling into
rock debris and letting in the daylight into the part of the tunnel previously
illuminated by magnesium lamps, to the joy and surprise of the gathered.
After a toast in honor of His Majesty the King, the sounds of music from
the Elgers Corps echoed in the tunnel illuminated by rays of light and
lanterns, and at the tables, 'breakfast’ began, where numerous toasts were
heard. A treat was arranged for the workers in the part of the tunnel on the
opposite side. After the presentation of Bengal lights and the procession
with torches, the gathered dispersed in truly joyful moods.”
Compiled by: Alicja Kozak
Sources:
Przemysław Dominas, Architektura Śląskiej Kolei Górskiej, Dom
Wydawniczy Księży Młyn, Łódź 2014
Dora Pushmann, Wspomnienia – spojrzenie wstecz do Janowic W Górach
Olbrzymich, Wagen in Aligau, 1983, manuscript
Janusz Kościk, Tunele kolejowe na Śląsku, Śląski Labirynt Krajoznawczy,
edited by Julian Janczak, Wrocław Branch of PTTK
https://www.bazakolejowa.pl/_fervojoj/BIBLIO/OGOLNE/TUNELE.HT
M
https://polska-org.pl/8163971,foto.html?idEntity=535349
https://nettg.pl/news/161292/modernizacja-tunelu-zwiekszy-predkosc-jazd
y-i-przywroci-dwutorowa-jazde
www.dolny-slask.org.pl
Źródło: fotoploska.eu
Ze zbiorów Łukasza Dudziaka
Źródła:
Przemysław Dominas Architektura Śląskiej Kolei Górskiej, Dom Wydawniczy Księży Młyn, Łódź 2014
Dora Pushmann, Wspomnienia – spojrzenie wstecz do Janowic W Górach Olbrzymich , Wagen in Aligau, 1983 r., maszynopis
Janusz Kościk, Tunele kolejowe na Śląsku, Śląski Labirynt Krajoznawczypod redakcją Juliana Janczaka, Oddział Wrocławski PTTK
https://www.bazakolejowa.pl/_fervojoj/BIBLIO/OGOLNE/TUNELE.HTM
https://nettg.pl/news/161292/modernizacja-tunelu-zwiekszy-predkosc-jazdy-i-przywroci-dwutorowa-jazde