Stara Szkoła w Miedziance

W widocznej dzisiaj postaci i w tym miejscu Stara Szkoła w Miedziance została zbudowana w 1938 r. jako Szkoła Powszechna (Volksschule). Taki sam, bliźniaczy budynek powstał w Janowicach Wielkich. Po II wojnie światowej w tym budynku lekcje prowadzono do lat 60-tych ubiegłego wieku. To jeden z niewielu budynków, który przetrwał w Miedziance. Znajduje się tutaj jedynie kilka oryginalnych budynków, z ponad stu domów, które istniały jeszcze po II wojnie światowej i do początku lat 70-tych. Po zakończeniu działalności edukacyjnej szkoły, budynek przez lata stał pusty, należał do gospodarstwa rolnego, by następnie przejść w ręce prywatnych właścicieli.

Od 2018 roku 40% budynku należy do Sudety.pro.  Znajduje się tu hostel, który nawiązuje do wartości edukacyjnej obiektu. To właśnie tutaj można przenocować w… szafie książkami. Hostel jest także nawiązaniem do reportażu Filipa Springera „Miedzianka. Historia znikania”, który dał nowe życie znikającej miejscowości. Stara Szkoła stanowi również przestrzeń na działania związane z edukacją. Hostel ma trzech patronów: Olgę Tokarczuk, Mariusza Szczygła oraz Filipa Springera.

Źródła pisemne wskazują na to, że w Miedziance była szkoła, w innym miejscu, już w 1637 r, ponieważ podczas pożaru spłonęła. Blisko 100 lat później, podczas kolejnego pożaru w miejscowości w 1728 r. ponownie spłonęła szkoła. W 1824 r. spłonęły 2 szkoły podczas pożaru miejscowości. Szkoły były takiego wyznania jak kościół w danym czasie. Aż do lat 1824-29 był tylko 1 kościół i w tym kontekście 1 szkoła, ewangelicka lub katolicka, w zależności od sytuacji i aktualnego wyznania. Wzmianka w 1824 r. wskazuje na 2 szkoły, ponieważ w tym czasie były już 2 obiekty sakralne: kościół i ewangelicki dom modlitwy, a w 1829 r. drugi kościół. Na karcie pocztowej z lat 20-tych XX w. wskazuje się budynek szkoły katolickiej w rynku miasteczka.

Od XVIII w. w Prusach istniały tzw. „szkoły elementarne” prowadzone przez kościół. Prusy jako pierwsze państwo na świecie wprowadziły funkcjonujący system obowiązkowego szkolnictwa powszechnego, jest to jedno z osiągnięć Fryderyka Wielkiego. Powszechna edukacja była cywilizacyjnym krokiem, jednak poza celem nauki, niemieckie szkoły miały wpajać posłuszeństwo i zaufanie wobec państwa, aby tworzyć przydatnych dla monarchii obywateli, a w przypadku mniejszości, takich jak Polacy, dążyć także do germanizacji dzieci. Pruski model szkolnictwa, zreformowany na początku XIX wieku, przyjął się na całym świecie i do dzisiaj funkcjonuje w większości krajów, w tym Polsce.

Opracowanie: Sudety.pro, Dorota Goetz

Źródła:

1. Marcin Makuch, Tomasz Stolarczyk „Miedzianka 700 lat dziejów górniczego miasta”, Legnica 2013
2. Dora Puschmann, Wspomnienia – spojrzenie wstecz do Janowic w Górach Olbrzymich, Wangen in Allgau, wrzesień 1983 ze zbiorów Stowarzyszenia Polsko-Niemiecko-Duńskiego „Rudawy”.
3. Mateusz Łukasiak, E. Kulas (red.), „Początki powszechnego szkolnictwa w Prusach”, 2022.

Zdjęcia archiwalne:

Krystyna Głowicka

Zdjęcia współczesne:

Krzysztof Wojtas