W informacjach dot. tego miejsca w Mniszkowie pojawiaja się różne sformulowania: gospoda, karczma, schronisko lub szkoła. Wszystkie są prawdziwe, miejsce to pełniło różne funkcje w różnych okresach czasu. Możliwe też, że w przekazach mylono to miejsce z „Gerichtskretscham” Emila Hollmana czyli „Karczmą sądową”.
Pierwotnie funkcjonowała tutaj szkoła od 1793 r. Od wiosny do jesieni uczyły się tutaj dzieci z Mniszkowa i pobliskiej osady Gniewczyce, która już nie istnieje. Zimą lekcje dla dzieci z osady organizowane w wynajętym pomieszczeniu w samych Gniewczycach.
Brak informacji jaką funkcję pełniło to miejsce po zlikwidowanej szkole do lat 20-tych XX w.
Nie wiadomo dokładnie kiedy Hans Brochenberger, rzeźbiarz w kamieniu i w drewnie, nabył ten budynek. Wiemy jak trafił do Mniszkowa. Podczas I wojny światowej w 1914 r. został ciężko ranny i odesłany jako niezdolny do walki. W 1917 r. otrzymał posadę nauczyciela w założonej w 1902 roku szkole snycerskiej w Cieplicach, którą po kilku latach opuścił, by pracować jako niezależny artysta. Mieszkał wówczas w domu artystów w Szklarskiej Porębie, skąd przeniósł się do Janowic, a później do Mniszkowa. Tutaj nabył stary stary dom po szkole, który najpierw stał się karczmą „Drei Linden”, później przebudował i przekształcił w „Drei Linden Baude” (schronisko). Wnętrza karczmy, z wielką miłością do natury i folkloru, zaaranżował według własnego projektu, wykorzystując do tego swoje rzeźby. Gospoda stała się popularnym miejscem odwiedzin, cechowała się pięknym wystrojem wnętrz, liczne rzeźbienia i ozdobna stolarka tworzyły niezwykły klimat.
Hans Brochenberger był absolwentem szkoły snycerskiej w Berchtesgaden i szkoły rzemieślniczej w Monachium, był autorem m.in. Fontanny „Nornenbrunnen”, dawniej w Stachus w Monachium i prac rzeźbiarskich w domu Dallmeieróww Monachium. W okolicy jego realizacją jest wystrój wnętrz Schroniska „Andrzejówka” w Górach Kamiennych (pasmo Sudetów Środkowych), wystroju Schroniska „Petrovka” – tzw. Petrova Bouda (1228 m n.p.m.) – jednego z najpopularniejszych schronisk karkonoskich pod koniec XIX w. Jego dziełem są również Drogowskazy. Jeden z nich stoi do dzisiaj w Janowicach Wielkich przy ul. Dworcowej, lecz napis wyrzeźbiony przez niego został usunięty i zastąpiony polskim. Wykonywał także na zamówienie drewniane krzyże nagrobne przeznaczone na cmentarz przy kościele Wang. Do tej pracy miał przyznane mu pomieszczenie w budynku należącym do firmy budowlanej Grosser w Janowicach, gdzie mieściła się stolarnia. Niektóre z tych krzyży stały jeszcze w 1976 roku.
Hans Brochenberger był związany z Mniszkowem do czasu powołania go do służby wojskowej w 1943 roku. Po zakończeniu II wojnie światowej zamieszkał we wschodnich Niemczech, gdzie oddał się renowacji kościołów oraz rzeźbiarstwu sakralnemu. Zmarł w Landshut w 1976 roku w wieku 89 lat.
Obecnie gospoda/karczma/schronisko „Pod Trzema Lipami” nie istnieje. Z relacji p. Heleny Swachta, która przyjechała jako dziecko z rodziną do Mniszkowa w 1946 r. obiekt był podobno w nienaruszonym stanie, z całym wyposażeniem, pozamykany i zabezpieczony. W ciągu jednej nocy, prawdopodobnie w 1947 r., obiekt został okradziony, wyniesiono wszystko co miało jakąkolwiek wartość. Od tej pory niszczał i był dalej dewastowany, trwało to kilka lat. Obecnie nie ma nawet śladu po schronisku.
Opracowanie: Małgorzta Łoskot, Barbara Kawalerowicz, Dorota Goetz
Zdjęcia współczesne: Krzysztof Zawadzki
School, Inn, Tavern, Hostel in Mniszków „Pod Trzema Lipami”
Various descriptions of this place in Mniszków appear over time: inn,
tavern, hostel, or school. All of these are true, as the location served
different purposes at different times. It’s possible that the place was
confused in some accounts with the „Gerichtskretscham” of Emil
Hollmann, also known as the „Court Tavern.”
Initially, a school operated here from 1793. From spring to autumn,
children from Mniszków and the nearby settlement of Gniewczyce (which
no longer exists) attended classes here. During the winter, lessons for
children from Gniewczyce were organized in a rented room in the village.
There is no information about the function of the building after the school
was closed until the 1920s.
It is not exactly known when Hans Brochenberger, a sculptor in stone and
wood, acquired the building. However, we know how he arrived in
Mniszków. In 1914, during World War I, he was seriously wounded and
sent home as unfit for battle. In 1917, he became a teacher at a carving
school in Cieplice, established in 1902, but he left after a few years to
work as an independent artist. He lived in an artist’s house in Szklarska
Poręba, later moving to Janowice and then to Mniszków. There, he bought
the old schoolhouse, which he transformed into the tavern „Drei Linden”
(Three Linden Trees), later redesigning it into a hostel named „Drei Linden
Baude.” Brochenberger, with great love for nature and folklore, decorated
the interiors according to his own design, using his sculptures. The inn
became a popular place, with its beautiful interior, numerous carvings, and
ornate woodwork, creating a unique atmosphere.
Hans Brochenberger was a graduate of the carving school in
Berchtesgaden and the craft school in Munich. He was the author of works
such as the „Nornenbrunnen” fountain, once located at Stachus in Munich,
and sculptures in the Dallmeier house in Munich. His work in the region
includes interior design at the „Andrzejówka” Hostel in the Krkonoš
Mountains (Central Sudetes), as well as the „Petrovka” Hostel (also called
Petrova Bouda) at 1228 meters above sea level, one of the most popular
mountain hostels in the Krkonoš Mountains at the end of the 19th century.
He also created signposts, one of which is still located in Janowice Wielkie
on Dworcowa Street, although the inscription he carved has been replaced
with a Polish one. He also made wooden gravestones for the cemetery at
Wang Church, and he had a workshop in a building owned by the Grosser
construction company in Janowice, where his carpentry shop was located.
Some of these crosses were still standing in 1976.
Hans Brochenberger remained connected to Mniszków until he was called
into military service in 1943. After World War II, he moved to East
Germany, where he dedicated himself to church restorations and sacred
carving. He died in Landshut in 1976 at the age of 89.
Currently, the inn/tavern/hostel „Pod Trzema Lipami” no longer exists.
According to Helena Swachta, who moved to Mniszków with her family
in 1946, the building was reportedly in pristine condition with all the
original furnishings, locked and secured. However, one night, probably in
1947, the place was robbed, and everything of value was stolen. From that
point, it continued to decay and was further vandalized over several years.
Today, there is no trace left of the hostel.
Compiled by: Małgorzata Łoskot, Barbara Kawalerowicz, Dorota Goetz
Sources:
Dora Puschmann (née Ende), TU BYŁ NASZ DOM, chronicle handed to
the mayor of Janowice Municipality on October 4, 1998.
http://riesengebirgler.de/gebirge/Kunst/Brochenberger.htm
Schlesische Bergwacht – Nr. 32/22
Interview with Mrs. Helena Swachta
Udostępnione ze zbiorów:
Pawła Nowaka i Łukasza Dudziaka,
obecnie Ireny i Andrzeja Dudziaków
Źródła:
Dora Puschmann z domu Ende, TU BYŁ NASZ DOM, kronika przekazana na ręce wójta Gminy Janowice 4 października 1998 r.
http://riesengebirgler.de/gebirge/Kunst/Brochenberger.htm
Schlesische Bergwacht – Nr. 32/22
Wywiad z p. Helena Swachta