Ruiny Zamku Bolczów, a właściwie jego ruiny są jedną z największych atrakcji Gminy Janowice Wielkie. Dojście z centrum Janowic zajmuje nieco ponad pół godziny.
Zamek Bolczów wybudował Clericius Bolze ok. 1375 r. Miał stanowić siedzibę rodu i strzec biegnących w pobliżu szlaków kupieckich. Na skutek sympatii właściciela do husytów stał się siedzibą raubritterów czyli rycerzy rozbójników, którzy zajmowali się rozbojem, napadając na karawany kupieckie i okoliczną ludność. Kres tego procederu nastąpił po zbrojnej interwencji mieszczan wrocławskich i świdnickich. Niestety zamek podczas walk został zniszczony. Warownię odbudow Hans Dippold von Burghaus, który dodatkowo ją rozbudował o dziedziniec, strzelnice w murach oraz wieżę obronną. Kolejnym właścicielem Boczowa, który podówczas pełnił rolę skarbca i strażnicy pobliskich kopalń miedzi, został Justus Decjusz – sekretarz Zygmunta Starego. Dokonano w tym czasie kolejnych modernizacji – wzniesiono wysunięty przed wieżę bramną kamienny mur oraz zbudowano basteję, suchą fosę, przystosowano także mury do broni artyleryjskiej poprzez wykonanie strzelnic kluczowych. Kolejne tragiczne karty w dziejach zamku zapisała wojna trzydziestoletnia (1618-48) – konflikt pomiędzy Habsburgami, państwami katolickimi a protestantami. Początkowo, gdy wojna siała spustoszenie w Europie, warownia była schronieniem dla miejscowej ludności. Później obsadzona załogą cesarską dwukrotnie broniła się przed wojskami szwedzkimi. Niestety w nocy z 5 na 6 grudnia 1645 roku zamek został zdobyty, splądrowany i podpalony przez Szwedów. Tym razem nie podniósł się z upadku i po kolejnym pożarze w 1646 roku został opuszczony i popadł w ruinę.
Na fali romantyzmu wzrosło zainteresowanie średniowiecznymi zamkami i Bolczów stał się popularnym celem wycieczek już w XIX w. W roku 1824 zamek odwiedził król pruski Fryderyk Wilhelm III z małżonką, a kilka lat później przebywał tu przyszły cesarz Niemiec Wilhelm I. W tymże też roku staraniem hrabiego zu Stolberg Wernigerode z Janowic dokonano uporządkowania terenu dawnej warowni. Wybudowano wówczas gospodę w stylu szwajcarskim. Na początku XX wieku budynek bramny zaadaptowano na schronisko młodzieżowe. Po roku 1945 schronisko i gospoda przestały funkcjonować, a stan pozbawionego dozoru i opieki zamku znacznie się pogorszył. W 1965 roku usunięto samosiewy drzew, odgruzowano obiekt, oczyszczono koronę murów oraz wykonano nowy most i bramę.
Opracowanie: Marek Janicki
Zdjęcia archiwalne ze zbiorów: Łukasza Dudziaka,
udostępnione przez Irenę i Andrzeja Dudziak
Zdjęcia współczesne: Sławomir Orłowski, Krystyna Pisarska
Bolczów Castle
The ruins of Bolczów Castle, or rather its ruins, are one of the biggest
attractions of the Janowice Wielkie Commune. The castle is located a little
over half an hour’s walk from the center of Janowice.
Bolczów Castle was built by Clericius Bolze around 1375. It was meant to
serve as the seat of the Bolze family and guard the nearby merchant routes.
Due to the owner’s sympathies towards the Hussites, the castle became a
stronghold for raubritters, or knightly bandits, who engaged in robbery by
attacking merchant caravans and local people. The end of this activity
came after an armed intervention by the citizens of Wrocław and
Świdnica. Unfortunately, the castle was destroyed during the fighting. The
fortification was rebuilt by Hans Dippold von Burghaus, who also
expanded it with a courtyard, shooting holes in the walls, and a defensive
tower. The next owner of Bolczów, who at the time served as a treasury
and a guard for nearby copper mines, was Justus Decjusz, the secretary of
King Sigismund the Old. During this period, further modernizations were
carried out – a stone wall was erected in front of the gate tower, a bastion
and a dry moat were built, and the walls were adapted for artillery by
creating keyhole-shaped gunports. The next tragic chapter in the history of
the castle was written during the Thirty Years’ War (1618-1648), a conflict
between the Habsburgs, Catholic states, and Protestants. Initially, when the
war was ravaging Europe, the fortress served as a shelter for the local
population. Later, after being garrisoned by imperial troops, the castle
twice defended itself against Swedish forces. Unfortunately, on the night
of December 5th to 6th, 1645, the castle was captured, plundered, and set
on fire by the Swedes. This time, it could not recover from the destruction
and, after another fire in 1646, was abandoned and fell into ruin.
With the rise of Romanticism, interest in medieval castles grew, and
Bolczów became a popular tourist destination in the 19th century. In 1824,
the Prussian King Frederick William III and his wife visited the castle, and
a few years later, the future German Emperor Wilhelm I stayed there. In
the same year, thanks to the efforts of Count zu Stolberg Wernigerode from
Janowice, the grounds of the former fortress were cleared. At that time, an
inn in Swiss style was built. In the early 20th century, the gate building
was adapted into a youth hostel. After 1945, the hostel and inn ceased to
function, and the condition of the unguarded and neglected castle
deteriorated significantly. In 1965, self-seeded trees were removed, the
debris was cleared, the crown of the walls was cleaned, and a new bridge
and gate were constructed.
Compiled by: Marek Janicki
Sources:
„Tourist Geography Dictionary of the Sudetes. Rudawy Janowickie” edited
by Marek Staffa
Źródła:
- „Słownik geografii turystycznej Sudetów. Rudawy Janowickie” red. Marek Staffa
